b2ap3_thumbnail_farhangnews_176047-508334-1453961520.jpgچکیده
هدف اين تحقيق توصيفي- پيمايشي، بررسی اثرات اقتصادی خشکسالی بر شالیکاران شهرستان رشت می­باشد. جامعه آماری آن شامل کلیه شالیکاران شهرستان رشت (84772N=) بود که حجم نمونه با استفاده از جدول حداقل حجم نمونه کرجی- مورگان تعیین شد (400n=) که این تعداد با روش نمونه­گیری تصادفی متناسب با حجم جامعه، انتخاب شد. ابزار تحقیق شامل پرسشنامه ای طراحی شده است که برای اندازه­گیری اثرات اقتصادی چهار مؤلفه (هزینه­های تولید، کاهش تولید، توان اقتصادی، خروج از بخش کشاورزی) در نظر گرفته شد. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه با نظر اصلاحی متخصصین و کارشناسان تأیید شد. پایایی آن از ضریب آلفای کرونباخ 0/79 محاسبه شد، که نشان­دهنده پایایی پرسشنامه است. تجزیه و تحلیل داده­ها با استفاده از نرم­افزارهای Spssv19 صورت گرفت. از مهم­ترین اثرات اقتصادی کاهش تولید و کاهش توان اقتصادی بود همچنین با افزایش تحصیلات، اثرات حاصل از خشکسالی (اقتصادی) کاهش می­یابد و هرچه سن کشاورزان بیشتر باشد، نسبت به خشکسالی مقاوم­تر می­باشند و اثرات اقتصادی خشکسالی کاهش می­یابد.

مقدمه

هر پیشامد طبیعی غیرمترقبه و در مواردی ناگهانی که موجبات تضعیف و نابودی توانمندی‌های اقتصادی، اجتماعی و فیزیکی مانند خسارات جانی و مالی، تخریب تأسیسات زیرب نایی، منابع اقتصادی و زمینه‌های زوال اشتغال جامعه را فراهم آورد، به عنوان بلای طبیعی قلمداد می‌شود (کشاورز و کرمی، 1387). خشکسالی یکی از مهم‌ترین بلایای طبیعی است که همواره زندگی انسان‌ها را مورد تهدید قرار داده است. بروز خشکسالی‌های مکرر در ایران در طول سال‌های اخیر، فشارهای سنگینی را بر کشور وارد کرده است. جوامع روستایی و عشایری به واسطه نحوه معاش متکی بر کشاورزی و دامداری بیشتر در معرض این آسیب‌ها قرار دارند (افخم ابراهیمی و حسینی، 1386). این پدیده به دلایلی همچون گستردگی وسیع‌تر، دربرگیری جمعیت بیشتر، ناملموس و بلندمدت بودن تأثیرات آن، تداوم و میزان خسارت حاصل از آن، همواره توجه انسان را بیش از سایر پدیده‌های طبیعی به خود معطوف ساخته است (رحیمی و خالدی، 1379). به هر حال، خشکسالی گونه‌ای نرمال و برگشت پذیر از اقلیم محسوب می‌شود، که البته برخی به اشتباه آن را رخدادی تصادفی و نادر در نظر می‌گیرند. این پدیده ممکن است در تمامی نواحی حتی در محیط‌های مرطوب و نیمه مرطوب نیز به وقوع بپیوندد، هر چند،